Thời quá vãng, đôi lúc tôi cho rằng, làng tôi hẳn phải lớn lao vì hội đủ các địa danh (Văn Đàn, Văn Chỉ, Mả Vua, Cửa Chợ… ).

Nhưng sao? chỉ qua công cuộc đào sới làm gạch của dân làng, người ta chỉ tìm thấy lớp trầm tích là hàng hàng lớp vỏ ốc hến?

Trước những năm thập niên 70, khi ruộng đồng còn mênh mông, những ngôi nhà mái dạ tường đất còn thấp dưới tầm mắt, có ai đó hỏi thăm về làng ”Giềng”, người ta bảo: “Đấy, có nhìn thấy cái cây to cao nhất vùng kia không? cấy quéo ”làng Giềng” đấy!”

Làng ”Giềng” lúc bấy giờ còn hoang sơ bờ bụi. Một con đường ngắn từ ”đầu cầu” tới ” ngõ sâu” (chỗ nhà ông Hoạt bây giờ). Điểm nhấn cho sự giàu có thịnh vượng, là con đường lát nghiêng gạch đỏ từ nhà ông ngoại tôi ra tận chân cầu quãng chừng dăm bảy chục mét. (đó cũng là con đường ông ngoại tôi – cụ Lý Điệt đã bỏ tiền ra phát tâm hậu làng).

Trung tâm của làng chính là Nhà cụ Tổng Nán, (qua thời cải cách nó biến thành cái sân hợp tã xã, rồi thành cái nhà giữ trẻ, rồi là cái nhà văn hoá thôn thì phải, giờ thì bỏ không).

Đất ”làng giềng” là vùng trũng chiêm khô mùa thối, tổ tiên người ”làng Giềng” đến ngụ cư nơi này là những người thạo nghề trồng lúa và chài lưới. Đặc trưng giao thông của người ”làng Giềng” xưa là tận dụng bốn bề sông nước và kênh rạch, nên phương tiện kiếm sống là thuyền nan hoặc bè mảng.

Nhà nhà có thuyền, người người đi thuyền, và cuối mỗi xóm là một bến đỗ, nơi neo đậu những chiếc thuyền, sau mỗi chuyến hành trình ngang dọc, hoặc một bưởi chài lưới thường nhật.

Cái thuở ”Làng Giềng” không còn thuộc về xã Quả linh và được gắn với xã Hùng Vương, người ”làng Giềng” tập trung sống bên này bờ sông (khi ấy con sông bắt nguồn từ sông Chanh chảy ra sông Hùng Vương vẫn còn thông thuỷ ). Bên kia tuyệt nhiên chưa hề có bất cứ hộ gia đình nào, duy nhất chỉ là ”cái trại”, nơi để tá điền cọc trâu bò qua đêm. Muốn qua bên đó, người ta bắc những cây cầu khỉ (và tôi đã nhìn thấy cây cầu khỉ chỗ nhà cu Nhạc bấy giờ).

Đến đây, thầm phục tiền nhân quá – những ”kẻ” di cư khai điền địa lập ấp, đều có tầm nhìn bao hàm, dài rộng và sống còn.

Đào Hữu Lợi 03/11/2025

❂ Bản tin điện tử người họ Đào

Trang thông tin chính thức của người họ Đào - làng Riềng (thuộc thôn Trung Linh, xã Đại Thắng, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định xưa), hiện nay là thôn Thiện Linh, xã Liên Minh, tỉnh Ninh Bình. Cung cấp thông tin - chia sẻ & kết nối con cháu, trai gái, dâu rể đang sinh sống, học tập và làm việc trên khắp mọi miền đất nước. Mọi thông tin xin vui lòng liên hệ tại đây.